Welkom, U bent niet ingelogd | log in

SubMenu





Snelkoppelingen

 Lid worden
 Wachtwoord Vergeten
 Wij helpen u - Contact
  Nieuwsbrief Strafrecht
  European Courts

Speech deken 2016

Speech deken mr. Pieter van Regteren Altena

Praktizijnsdiner 9 november 2016 - Raadszaal The Grand Amsterdam

 

Geachte collega’s, confrères, praktizijnen, dinergenoten,

De datum voor dit praktizijnsdiner en het onderwerp van het seminar hiervoor: Hindsight bias in de juridische praktijk zijn door het bestuur van de sociëteit niet alleen voortreffelijk gekozen maar vooral ook uitstekend op elkaar afgestemd.

De datum van de uitslag van de Amerikaanse presidentsverkiezingen met  als onderwerp: hindsight bias. Hoe verzin je het, achteraf?

Mijn vader was historicus en bekeek alles vanuit het verleden. Teveel vonden mijn broers en zusje in ons verzet tegen zijn coltrui, tweedjasjes, pijp en Saab. Maar hij had wel vaak gelijk in het heden vanuit zijn blik vanuit het verleden.

Zo bezien had ik beter moeten weten toen ik gisteren in de namiddag het eerste deel van dit praatje opschreef vanuit een verwachtte verkiezingsuitslag die vanochtend niet de realiteit bleek.

Wij zullen bij deze uitslag moeten toegeven dat sprake is van een wereldwijde golf waarin het mogelijk is om zonder politieke achtergrond en/of draagvlak een door het volk gedragen positie als leider te verwerven en te behouden. Zowel in het verleden als in het heden gaat het daarbij vaak om mannen met rare kapsels en andere vormen van gelaatsbeharing. Je kan dus maar het beste kaal zijn om gevrijwaard te blijven van hindsight bias.

De boodschap is dat de geschiedenis stukken betrouwbaarder blijkt dan opiniepeilers, bookmakers en big data. Zij kunnen eigenlijk gewoon gemist worden nu blijkt dat degene die daarop afgingen voor de tweede keer in korte tijd in hun daarop gebaseerde verwachting teleurgesteld werden.

Vannacht en op 23 juni van dit jaar, de dag van het Brexit-referendum stonden wij op het verkeerde been toen wij enige tijd na middernacht door de peilingen gerustgesteld gingen slapen. De tegenhanger van met het verkeerde been uit bed: op het verkeerde been in bed. In plaats van Clinton toch Trump en, op 23 juni van dit jaar, toch in plaats van blijven eruit.

Op een paar aspecten van dit Brexit voor de rol van het Nederlands recht en de Nederlandse rechtspleging wil ik hier kort ingaan.

In de internationale financiële- en commerciële zakenwereld bestaat bij partijen die gevestigd zijn in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk, de common law landen, een grote voorkeur om op internationale contracten het Engels recht van toepassing te verklaren en de Engelse rechter bevoegd. Voor Engelse partijen is dit een totale vanzelfsprekendheid. Bij Amerikaanse partijen is dat met de nodige tegenzin omdat zij uiteraard het recht van hun eigen staat en hun eigen rechter prefereren maar dan is Engels recht en de Engelse rechter altijd nog second best en veruit te prefereren boven het recht van de rechter van een civil law land.

Uiteraard is deze voorkeur van partijen in verschillende landen, met een common law systeem, voor Engels recht als het eigen recht, of meest vergelijkbaar recht, nog wel te begrijpen. Voor de voorkeur voor de bevoegdheid van de Engelse rechter zijn geen andere redenen dan onnadenkendheid of hooguit emotionele redenen. Er is geen enkel rationeel argument te bedenken waarom enige partij een voorkeur zou kunnen hebben voor rechtspraak door de Engelse rechter. Die is, kort gezegd, de traagste, meest onvoorspelbare en kostbaarste in de hele wereld. Mede door de noodzakelijke betrokkenheid van veel te veel Engelse advocaten.

In Nederland is het spreekwoord: wie vecht om een koe legt er één toe.

In Engeland is dat: if you want to litigate the title to a cow you need the budget to buy a herd.

In de besprekingen van de gevolgen van de Brexit is aan het feit dat bij een Brexit ook de internationaal belangrijke rol van het Engelse recht en de Engelse rechter is uitgezwaaid nog maar weinig aandacht besteed. Toch is dat een logische consequentie, alleen al omdat de beslissing tot uittreden een jarenlange periode met een nog onzeker aanvangstijdstip betekent met grote rechtsonzekerheid. Als er iets is dat in de internationale rechtspraktijk gemeden wordt dan is dat onzekerheid omtrent de inhoud van het toepasselijke recht en onzekerheid omtrent de rechtspraak.

Waar de minister-president May de triomfantelijke uitspraak deed dat de Engelse wetgever niet langer in Brussel zit maar in Londen en de Engelse rechter niet langer zitting houdt in Luxemburg of Straatsburg maar in Engeland werd zij vorige week al door die zelfde Engelse rechter gecorrigeerd in haar opvatting dat de Engelse regering zelfstandig zou kunnen bepalen wanneer en op welke wijze uitvoering aan de uitslag van het referendum wordt gegeven. Een treffender illustratie van de rechtsonzekerheid dan deze is moeilijk te bedenken.

Mijn verwachting is daarom dat deze rechtsonzekerheid in Engeland zal leiden tot een fundamentele heroriëntatie van internationaal opererende partijen op de mogelijkheden van andere rechts- en forumkeuze. Daarin kan Nederland dan een belangrijke rol spelen en nemen.  

Nederlands recht en Nederlandse rechtspleging hebben een aantal duidelijke voordelen boven Amerikaans en Engels recht en -rechtspraak. Alleen al het feit dat in Nederland in bijna alle civiele zaken geprocedeerd wordt door uitsluitend professionele onafhankelijke rechters van de eerste tot de laatste instantie is een groot goed dat internationaal weinig toelichting vraagt.

Die rechters zijn bij een aantal rechtsgebieden bovendien zeer gespecialiseerd. Ik noem de Ondernemingskamer en de kamer voor de collectieve afwikkeling massaschade van het Hof Amsterdam, de IE-kamer bij de rechtbank Den Haag en, in de nabije toekomst, het Netherlands commercial court in Amsterdam waar de voertaal in rechte zowel in woord en geschrift Engels is. Met hindsight is het Netherlands commercial court geniaal gepland in de pre-Brexit periode.

Wereldwijd zijn er meer van deze commercial courts maar die zijn in London, Dublin, Delaware, Dubai en Singapore. Bij dit rijtje is, zeker wanneer een van de partijen een Europese partij is, Nederland de voor de hand liggende keus.

Ook in internationale arbitrage blaast Nederland een steeds grotere partij mee. Het Nederlands Arbitrage Instituut, NAI, is een gevestigde partij. Van recenter datum zijn de stichting Transport and Maritime Arbitration Rotterdam-Amsterdam, afgekort tot TAMARA, en de Dutch Arbitration Association, DAA. Daarnaast neemt ICC arbitrage ook in Nederland een vlucht. In 2017 wordt in Den Haag het nieuwe gebouw The Hague hearing center, pal tegenover het Vredespaleis, in gebruik genomen dat met een groot aantal faciliteiten ter beschikking staat voor grote arbitrale procedures.

Tot slot noem ik, naast de gewone rechtspraak en arbitrage de mediation in zakelijke geschillen die allang buiten de schaduw van het onbekende staat en door tal van initiatieven ook in Nederland tot de gevestigde orde voor geschiloplossing behoort.

Wanneer wij erin slagen om in Nederland in ieder geval een belangrijk deel van het gat dat Brexit schept op te vullen dan doet de Nederlandse advocatuur daar zijn voordeel mee, zeker ook de Amsterdamse advocatuur. Dat komt niet vanzelf maar vergt inspanning van alle partijen die daarbij betrokken zijn. En niet alleen inspanning maar ook gezamenlijke inspanning om de waarden die wij in Nederland hebben internationaal op de kaart te zetten. Voor de advocatuur is zo’n gezamenlijk inspanning geen traditie. Marketing is hier per definitie individueel en kantoor gedreven. Dat vergt dus een breder denken met het oog op een breder belang.

Het laatste wat ons hier verder helpt is de gedachte dat het toch wel niks zal worden. Als wij dat met z’n allen doen: leve het hindsight gelijk en gefeliciteerd ermee. Wanneer wij de scepsis eens laten varen en die inspanningen gezamenlijk laten zijn dan zouden wij met z’n allen in het belang van alle partijen, waaronder de praktizijnen, best eens ver kunnen komen.

Ik nodig u als Amsterdamse praktizijnen uit om deze uitdaging aan te gaan en een bijdrage te leveren aan deze gezamenlijke inspanning. Graag hef ik het glas met u om deze kansen tot een succes te maken.

Parnassusweg 220 1076 AV AMSTERDAM bibliotheek tel. 088-361 1430 togakamer tel. 088-361 7059